Trên thực tế, không ít gia đình sử dụng đất có nguồn gốc lấn, chiếm trước 1/7/2004, đã xây dựng nhà ở và sinh sống ổn định trên đất. Nay, mảnh đất thuộc diện bị Nhà nước thu hồi để thực hiện dự án phát triển kinh tế-xã hội. Điều này khiến họ không khỏi băn khoăn, lo lắng về tương lai khi bị thu hồi đất. Liệu rằng đất lấn, chiếm trước 1/7/2004 có được bồi thường không? Nếu được bồi thường thì mức bồi thường cụ thể thế nào?
Trong bài viết này, Luật sư Đoàn sẽ chia sẻ các quy định pháp luật liên quan đến việc bồi thường khi thu hồi đất lấn, chiếm trước 1/7/2004.
Lấn, chiếm đất là gì?
Khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai 2024 quy định:
“31. Lấn đất là việc người sử dụng đất chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất sử dụng mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc không được người sử dụng hợp pháp diện tích đất bị lấn đó cho phép.”
Khoản 9 Điều 3 Luật Đất đai 2024 quy định:
“9. Chiếm đất là việc sử dụng đất do Nhà nước đã quản lý mà chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc sử dụng đất của người sử dụng đất hợp pháp khác mà chưa được người đó cho phép.”
Điều 11 Luật Đất đai 2024 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực đất đai, trong đó có hành vi lấn đất, chiếm đất. Cụ thể:
“Điều 11. Hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực đất đai
1. Lấn đất, chiếm đất, hủy hoại đất.”
Như vậy lấn, chiếm đất là hành vi vi phạm pháp luật và bị nghiêm cấm.
Đất lấn, chiếm trước 1/7/2004 có được bồi thường không?
Điều 5 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định các trường hợp khác được bồi thường về đất và điều kiện được bồi thường về đất quy định tại khoản 3 Điều 95 của Luật Đất đai, theo đó:
“2. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có vi phạm pháp luật về đất đai trước ngày 01 tháng 7 năm 2014 mà đã sử dụng đất ổn định, thuộc các trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại khoản 1, điểm a và điểm c khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 139 của Luật Đất đai.”
Như vậy, nếu hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất lấn, chiếm trước ngày 01/07/2014 mà đã sử dụng đất ổn định, thuộc trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận khi Nhà nước thu hồi đất sẽ được bồi thường.
Mức bồi thường cụ thể đất lấn, chiếm trước 1/7/2004
Tùy thuộc vào thời điểm sử dụng đất và việc xây dựng nhà ở mà có mức bồi thường khác nhau. Mức bồi thường đất lấn chiếm khi thu hồi như sau:
- Trường hợp thửa đất có nhà ở nếu đã sử dụng đất ổn định trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 thì diện tích đất được bồi thường bằng diện tích thực tế bị thu hồi nhưng không vượt quá hạn mức công nhận đất ở tại địa phương.
- Trường hợp thửa đất có nhà ở nếu đã sử dụng đất ổn định từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2014 thì diện tích đất được bồi thường bằng diện tích thực tế bị thu hồi nhưng không vượt quá hạn mức giao đất ở tại địa phương.
- Trường hợp thửa đất có nhà ở mà diện tích đất đã làm nhà ở lớn hơn hạn mức công nhận đất ở hoặc hạn mức giao đất ở theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì bồi thường diện tích đất theo diện tích thực tế bị thu hồi đã làm nhà ở.
- Trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất làm nhà ở có vi phạm pháp luật về đất đai do lấn đất, chiếm đất kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2014 trở về sau thì Nhà nước không bồi thường về đất.
Câu hỏi thường gặp
Đất không có giấy tờ khi Nhà nước thu hồi có được bồi thường không?
Theo quy định pháp luật hiện hành, nếu hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có nhà ở, công trình phục vụ đời sống trước ngày 01/07/2025 mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất nhưng đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo quy định, khi Nhà nước thu hồi thì được bồi thường về đất.
Không đồng ý mức bồi thường của Nhà nước thì phải làm sao?
Nếu không đồng ý với mức bồi thường của Nhà nước thì người bị thu hồi đất có quyền phản ánh, kiến nghị, khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
