Khi chuẩn bị triển khai hoạt động kinh doanh, một trong những vấn đề pháp lý cần làm rõ đầu tiên là có bắt buộc phải đăng ký kinh doanh hay không. Việc hiểu đúng các trường hợp phải đăng ký và những trường hợp được pháp luật miễn đăng ký sẽ giúp bạn thực hiện đúng quy định, đồng thời hạn chế các rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động. Hãy cùng Luật sư Đoàn tìm hiểu chi tiết hơn dưới đây.
Có bắt buộc phải đăng ký kinh doanh không?
Không phải mọi hoạt động kinh doanh đều bắt buộc phải đăng ký kinh doanh. Tùy theo quy mô, hình thức hoạt động và đối tượng kinh doanh, pháp luật sẽ quy định các trường hợp phải đăng ký cũng như các trường hợp được miễn. Việc xác định đúng ngay từ đầu sẽ giúp bạn tránh vi phạm và thực hiện đúng quy định pháp luật.
Những ngành nghề không cần đăng ký kinh doanh là gì?
Không phải mọi hoạt động kinh doanh đều phải xin cấp giấy phép hoạt động kinh doanh. Theo quy định hiện hành, một số ngành nghề và hoạt động thương mại có quy mô, tính chất đặc thù được miễn thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh hoặc thành lập doanh nghiệp. Việc nắm rõ các trường hợp này sẽ giúp bạn lựa chọn đúng mô hình và tuân thủ quy định pháp luật.
♣ Theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định 39/2007/NĐ-CP:
“Cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh”.
♣ Theo Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP quy định những cá nhân thực hiện các hoạt động thương mại:
- Buôn bán rong (buôn bán dạo): là các hoạt động mua, bán không có địa điểm cố định, bao gồm cả việc nhận sách báo, tạp chí, văn hóa phẩm của các thương nhân được phép kinh doanh các sản phẩm này theo quy định của pháp luật để bán rong.
- Buôn bán vặt: là hoạt động mua bán những vật dụng nhỏ lẻ có hoặc không có địa điểm cố định.
- Bán quà vặt: là hoạt động bán quà bánh, đồ ăn, nước uống (hàng nước) có hoặc không có địa điểm cố định.
- Buôn chuyến: là hoạt động mua hàng hóa từ nơi khác về theo từng chuyến để bán cho người mua buôn hoặc người bán lẻ.
- Thực hiện các dịch vụ: đánh giày, bán vé số, chữa khóa, sửa chữa xe, trông giữ xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh và các dịch vụ khác có hoặc không có địa điểm cố định.
- Các hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không phải đăng ký kinh doanh khác.
Trường hợp nào phải đăng ký kinh doanh?
Mỗi ý tưởng kinh doanh chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên nền tảng pháp lý phù hợp. Vì vậy, việc xác định các trường hợp bắt buộc phải đăng ký kinh doanh là bước khởi đầu quan trọng, giúp cá nhân và tổ chức thực hiện đúng quy định và an tâm trong quá trình hoạt động.
Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP Về cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không phải đăng ký kinh doanh như sau:
1. Cá nhân hoạt động thương mại là cá nhân tự mình hàng ngày thực hiện một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động được pháp luật cho phép về mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác nhưng không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh và không gọi là “thương nhân” theo quy định của Luật Thương mại. Cụ thể bao gồm những cá nhân thực hiện các hoạt động thương mại sau đây:
- a) Buôn bán rong (buôn bán dạo) là các hoạt động mua, bán không có địa điểm cố định (mua rong, bán rong hoặc vừa mua rong vừa bán rong), bao gồm cả việc nhận sách báo, tạp chí, văn hóa phẩm của các thương nhân được phép kinh doanh các sản phẩm này theo quy định của pháp luật để bán rong;
- b) Buôn bán vặt là hoạt động mua bán những vật dụng nhỏ lẻ có hoặc không có địa điểm cố định;
- c) Bán quà vặt là hoạt động bán quà bánh, đồ ăn, nước uống (hàng nước) có hoặc không có địa điểm cố định;
- d) Buôn chuyến là hoạt động mua hàng hóa từ nơi khác về theo từng chuyến để bán cho người mua buôn hoặc người bán lẻ;
- đ) Thực hiện các dịch vụ: đánh giày, bán vé số, chữa khóa, sửa chữa xe, trông giữ xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh và các dịch vụ khác có hoặc không có địa điểm cố định;
- e) Các hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không phải đăng ký kinh doanh khác.
2. Kinh doanh lưu động là các hoạt động thương mại không có địa điểm cố định.”
Mức thu nhập thấp không phải đăng ký kinh doanh là bao nhiêu?
Pháp luật hiện hành quy định một số cá nhân kinh doanh quy mô nhỏ hoặc có mức thu nhập thấp được miễn thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, tiêu chí xác định “thu nhập thấp” được áp dụng như thế nào và do cơ quan nào quy định vẫn là vấn đề nhiều người quan tâm. Nắm rõ quy định này sẽ giúp cá nhân kinh doanh thực hiện đúng pháp luật và tránh các rủi ro không cần thiết.
Hiện nay, pháp luật không ấn định một ngưỡng thu nhập thấp áp dụng thống nhất trên toàn quốc để xác định trường hợp được miễn đăng ký kinh doanh. Thay vào đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ căn cứ điều kiện kinh tế – xã hội của địa phương để quy định mức thu nhập phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Pháp luật cho phép miễn đăng ký hộ kinh doanh đối với một số hoạt động kinh doanh quy mô nhỏ như buôn bán thời vụ, kinh doanh nhỏ lẻ tại nơi ở hoặc cung cấp dịch vụ có thu nhập thấp. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ngưỡng thu nhập thấp để được miễn đăng ký sẽ do UBND từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành.
Theo quy định tại Nghị định 01/2021/NĐ-CP, cá nhân, hộ gia đình kinh doanh dịch vụ sửa chữa máy tính đều bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh nếu hoạt động tại một địa điểm cố định. Đây là điều kiện pháp lý tiên quyết để cửa hàng được phép hoạt động, xuất hóa đơn, kê khai thuế và ký kết hợp đồng hợp lệ.
Căn cứ khoản 2 Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, trong các trường hợp sau không phải đăng ký hộ kinh doanh (trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện).
Những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp (Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương).
Trường hợp ở nhà trồng rau, có gì thì mang ra bán rau đó, không phải đăng ký thành lập hộ kinh doanh.
Trường hợp kinh doanh nhỏ lẻ, hoạt động theo mùa vụ (chẳng hạn vào dịp lễ, Tết) và không thuộc ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thì không bắt buộc phải đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, nếu doanh thu đạt ngưỡng phải kê khai, nộp thuế theo quy định của pháp luật thì vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.
