Việc cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm đạo đức của mỗi bậc cha mẹ. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp người có nghĩa vụ lại trốn tránh hoặc không thực hiện việc cấp dưỡng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và sự phát triển của trẻ em. Vậy khi không cấp dưỡng nuôi con, người nuôi dưỡng cần làm gì để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho con mình? Những điều này sẽ được Luật sư Đoàn giải thích chi tiết dưới đây.
Nghị quyết hướng dẫn cấp dưỡng nuôi con quy định thế nào?
Để đảm bảo việc cấp dưỡng nuôi con được thực hiện đúng quy định và bảo vệ quyền lợi của trẻ, pháp luật đã ban hành các nghị quyết hướng dẫn cụ thể.
Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân gia đình do Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành.
Không cấp dưỡng nuôi con thì phải làm sao?
Khi một bên không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con, quyền lợi của trẻ sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, có thể gây ra tranh chấp về cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn.
Khi chồng/vợ cũ không cấp dưỡng nuôi con theo thỏa thuận hoặc bản án, bạn có quyền làm đơn yêu cầu Cơ quan Thi hành án dân sự cưỡng chế thi hành, khấu trừ lương, hoặc phong tỏa tài khoản. Nếu chưa có bản án, cần khởi kiện ra Tòa án nhân dân khu vực nơi người kia cư trú.
Mẫu đơn yêu cầu thi hành án cấp dưỡng
Mẫu đơn yêu cầu thi hành án cấp dưỡng hiện hành, áp dụng từ năm 2024, là mẫu D01-THADS, được hướng dẫn tại Phụ lục VI ban hành kèm theo Thông tư 04/2023/TT-BTP. Đây là mẫu chuẩn giúp người trực tiếp nuôi con làm thủ tục yêu cầu cơ quan thi hành án thực hiện việc thu hồi tiền cấp dưỡng theo đúng quy định pháp luật.
Đơn kiện không chu cấp cho con sau ly hôn
Khi một bên không thực hiện nghĩa vụ chu cấp cho con sau ly hôn, việc làm đơn khởi kiện là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của trẻ.
Khi người không trực tiếp nuôi con trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn, bạn có quyền làm đơn khởi kiện hoặc yêu cầu thi hành án để bảo vệ quyền lợi cho con. Cần chuẩn bị đơn khởi kiện (theo mẫu), bản án ly hôn, giấy khai sinh của con và bằng chứng về thu nhập của bên kia để nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người kia cư trú.
Mức phạt cụ thể không cấp dưỡng từ 2026
Từ năm 2026, các quy định về xử phạt hành vi không cấp dưỡng nuôi con được cập nhật nhằm tăng tính răn đe và bảo vệ quyền lợi trẻ em.
Căn cứ theo quy định tại Điều 43 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 15/12/2025) có quy định về xử phạt hành vi vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng, cấp dưỡng.
Theo đó, căn cứ theo quy định tại Điểm b Khoản 1 Điều này, người có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con cái sau khi ly hôn mà có hành vi từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng trái với quy định pháp luật sẽ bị phạt tiền tối đa lên đến 10 triệu đồng.
Ngoài ra, người không cấp dưỡng cho con cái còn bị buộc thực hiện nghĩa vụ đóng góp và cấp dưỡng cho con cái theo đúng quy định pháp luật.
Cách tính mức cấp dưỡng tối thiểu theo vùng
Mức cấp dưỡng nuôi con không được ấn định cứng mà phụ thuộc vào thu nhập, khả năng của người có nghĩa vụ và nhu cầu thiết yếu của trẻ.
Tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP (có hiệu lực từ 01/7/2024) quy định:
Tiền cấp dưỡng cho con là toàn bộ chi phí cho việc nuôi dưỡng, học tập của con và do các bên thỏa thuận.
Trường hợp các bên không thoả thuận được thì Tòa án quyết định mức cấp dưỡng căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.
Mức cấp dưỡng do Tòa án quyết định nhưng không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng đang cư trú cho mỗi tháng đối với mỗi người con.
Thời gian thi hành án cấp dưỡng mất bao lâu?
Việc thi hành án cấp dưỡng nuôi con là bước quan trọng để đảm bảo quyền lợi của trẻ được thực hiện trên thực tế. Vậy thời gian thi hành án cấp dưỡng thường kéo dài bao lâu và phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Thời gian thi hành án cấp dưỡng bao gồm thời gian tự nguyện (10 ngày kể từ khi nhận quyết định) và thời gian cưỡng chế nếu bên có nghĩa vụ không thực hiện. Cơ quan thi hành án ra quyết định trong 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu. Thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm.
Câu hỏi thường gặp
Nếu người phải cấp dưỡng ở nước ngoài, việc buộc họ về Việt Nam là rất khó và phụ thuộc pháp luật, điều ước quốc tế. Tuy vậy, người nuôi con vẫn có thể yêu cầu Tòa án và cơ quan thi hành án phối hợp với nước sở tại để truy thu. Nếu có hiệp định tương trợ tư pháp, khả năng buộc thực hiện nghĩa vụ sẽ cao hơn.
Khi bản án có hiệu lực, người được cấp dưỡng có thể yêu cầu thi hành án. Cơ quan thi hành án có thể khấu trừ thu nhập, kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản. Nếu cố tình trốn tránh, người phải cấp dưỡng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trên thực tế, việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn vẫn còn nhiều bất cập. Không ít trường hợp người phải cấp dưỡng không tự nguyện thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, gây khó khăn cho người trực tiếp nuôi con. Bên cạnh đó, việc xác định mức cấp dưỡng phù hợp và cơ chế giám sát, cưỡng chế thi hành còn hạn chế, dẫn đến quyền lợi của trẻ em chưa được đảm bảo đầy đủ.
Trong một số trường hợp, người có nghĩa vụ cấp dưỡng thực sự gặp khó khăn về tài chính và không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ như đã thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án. Khi đó, họ có thể làm đơn đề nghị điều chỉnh mức cấp dưỡng cho phù hợp với điều kiện thực tế. Tuy nhiên, việc không đủ khả năng cần được chứng minh rõ ràng; nếu cố tình viện lý do để trốn tránh nghĩa vụ, người đó vẫn có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
