Trong bối cảnh kinh doanh ngày càng nhiều biến động, việc nắm rõ các quy định pháp lý liên quan đến phá sản doanh nghiệp là điều cần thiết đối với cả chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư. Bài viết dưới đây từ Luật sư Đoàn sẽ cập nhật những điểm quan trọng trong Luật phá sản doanh nghiệp mới nhất, giúp bạn hiểu rõ quy trình, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên khi doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán.
Luật phá sản doanh nghiệp mới nhất
Việc cập nhật Luật phá sản doanh nghiệp mới nhất giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xử lý khó khăn tài chính và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Luật Phục hồi phá sản 2025 (Luật số 142/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, trong đó quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản.
Luật này quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản doanh nghiệp và hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã (sau đây gọi là hợp tác xã); nhiệm vụ, quyền hạn của người tiến hành thủ tục phục hồi, phá sản; quyền, nghĩa vụ của người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản.
Điều kiện nộp đơn yêu cầu phá sản doanh nghiệp
Để được Tòa án thụ lý yêu cầu phá sản, doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật hiện hành.
Để được công nhận là phá sản, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời cả 02 điều kiện sau:
– Mất khả năng thanh toán;
– Bị Tòa án nhân dân tuyên bố phá sản.
Trong đó, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.
Việc không thực hiện nghĩa vụ thanh toán bao gồm 02 trường hợp:
Trường hợp 1: Không có tài sản để thanh toán các khoản nợ;
Trường hợp 2: Có tài sản nhưng không thanh toán các khoản nợ.
Trình tự thủ tục phá sản doanh nghiệp theo luật mới?
Nắm rõ trình tự thủ tục tuyên bố phá sản doanh nghiệp theo quy định mới sẽ giúp doanh nghiệp và các bên liên quan hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình xử lý mất khả năng thanh toán.
Theo quy định từ Điều 41 đến Điều 64 Luật Phục hồi, phá sản 2025 thì sau khi Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, doanh nghiệp không ngay lập tức bị tuyên bố phá sản mà tiếp tục tham gia các bước tố tụng tiếp theo theo quy định của Luật. Cụ thể:
– Quản tài viên/doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản tiến hành lập danh sách chủ nợ, người mắc nợ, kiểm kê và xác định giá trị tài sản của doanh nghiệp.
– Tòa án triệu tập Hội nghị chủ nợ để xem xét khả năng phục hồi hoạt động kinh doanh.
– Trường hợp Hội nghị chủ nợ thông qua phương án phục hồi và doanh nghiệp đáp ứng điều kiện luật định thì doanh nghiệp được áp dụng thủ tục phục hồi.
– Trường hợp thuộc căn cứ đình chỉ theo luật thì Tòa án ra quyết định đình chỉ thủ tục phá sản.
– Nếu không đủ điều kiện phục hồi hoặc phục hồi không thành, hoặc thuộc các trường hợp luật định, Tòa án sẽ ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp phá sản theo quy định.
Vai trò quản tài viên trong phá sản doanh nghiệp
Trong quá trình giải quyết phá sản, quản tài viên giữ vai trò quan trọng trong việc quản lý tài sản, giám sát hoạt động và hỗ trợ Tòa án xử lý vụ việc theo đúng quy định pháp luật.
Quản tài viên đóng vai trò trung tâm, trung gian quản lý, giám sát và thanh lý tài sản của doanh nghiệp mất khả năng thanh toán từ khi mở thủ tục phá sản đến khi tuyên bố phá sản. Họ giúp bảo quản tài sản, tối đa hóa giá trị, đại diện doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Câu hỏi thường gặp
Luật Phục hồi phá sản 2025 được đánh giá là có nhiều điểm đổi mới nhằm tăng khả năng phục hồi hoạt động kinh doanh cho doanh nghiệp trước khi áp dụng thủ tục phá sản hoàn toàn. Trong khi Luật Phá sản 2014 chủ yếu tập trung vào quy trình xử lý mất khả năng thanh toán và thanh lý tài sản, thì quy định mới chú trọng hơn đến các giải pháp tái cấu trúc, phục hồi hoạt động và bảo vệ doanh nghiệp còn khả năng duy trì kinh doanh.
Một số điểm khác biệt nổi bật có thể kể đến như: mở rộng quyền đề xuất phương án phục hồi, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng vai trò của quản tài viên và nâng cao cơ chế bảo vệ quyền lợi của chủ nợ. Ngoài ra, luật mới cũng hướng tới việc hạn chế tình trạng doanh nghiệp bị giải thể hàng loạt khi vẫn còn cơ hội tái cơ cấu và phục hồi tài chính.
Khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản, cổ đông và chủ nợ là hai nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi tài chính. Đối với cổ đông, đặc biệt là cổ đông phổ thông, khả năng thu hồi vốn góp thường rất thấp do tài sản doanh nghiệp sẽ được ưu tiên thanh toán theo thứ tự luật định trước khi phân chia phần còn lại cho cổ đông.
Trong khi đó, chủ nợ có quyền yêu cầu thanh toán các khoản nợ từ tài sản còn lại của doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ được thanh toán sẽ phụ thuộc vào giá trị tài sản thực tế và thứ tự ưu tiên thanh toán như chi phí phá sản, lương người lao động, nghĩa vụ thuế và các khoản nợ có bảo đảm. Vì vậy, việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình phá sản là yếu tố quan trọng giúp cổ đông và chủ nợ bảo vệ lợi ích hợp pháp.
