Trong thực tế, không ít người trên 18 tuổi có mong muốn đổi họ vì những lý do cá nhân và gia đình. Có trường hợp muốn đổi họ khi tìm lại được cha mẹ đẻ của mình sau nhiều năm thất lạc. Cũng có những trường hợp xuất phát từ việc cha mẹ ly hôn, từ nhỏ đã sống cùng một bên, bên còn lại thì không gần gũi, quan tâm, chăm sóc dẫn tới mặc cảm, xa cách.
Vậy thủ tục đổi họ cho người trên 18 tuổi được pháp luật quy định cụ thể thế nào, cần đáp ứng điều kiện gì và thực hiện ra sao?
Trong bài viết này, Luật sư Đoàn sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật về thủ tục đổi họ cho người trên 18 tuổi.
Người trên 18 tuổi có được đổi họ không?
Theo quy định pháp luật hiện hành, cá nhân có quyền yêu cầu đổi họ. Tuy nhiên, việc đổi họ không được thực hiện tùy ý mà chỉ được giải quyết khi thuộc một trong các trường hợp do pháp luật quy định.
Khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự hiện hành quy định về các trường hợp được đổi họ, theo đó:
“1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
h) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.”
Như vậy, người trên 18 tuổi chỉ được đổi họ khi thuộc các trường hợp nêu trên.
- Ví dụ: Do cha mẹ ly hôn, anh Nguyễn Văn A sống với mẹ từ nhỏ đến khi trưởng thành. Trong quá trình đó, cha anh A không quan tâm, chăm sóc anh A nên tình cảm cha con ngày càng xa cách. Xuất phát từ hoàn cảnh này, anh A mong muốn đổi từ họ cha sang họ mẹ. Căn cứ theo quy định nêu trên, anh A có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết việc đổi họ.
Hồ sơ đổi họ cho người trên 18 tuổi
Khi làm thủ tục đổi họ bước đầu tiên đó là phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ. Hồ sơ đổi họ cho người trên 18 tuổi bao gồm những giấy tờ sau:
- Tờ khai đổi họ theo mẫu ban hành kèm theo Thông tư số 04/2020/TT-BTP.
- Giấy khai sinh (Bản chính).
- Giấy tờ chứng minh việc đổi họ.
Mẫu Tờ khai đổi họ cho người trên 18 tuổi mới nhất
Mẫu tờ khai đổi họ cho người trên 18 tuổi hiện nay là Mẫu số 17, ban hành kèm theo Thông tư số 04/2020/TT-BTP.
Bạn đọc có thể tham khảo và tải mẫu tờ khai kèm theo hướng dẫn chi tiết cách điền tại file đính kèm dưới đây.
Thủ tục đổi họ cho người trên 18 tuổi
Việc đổi họ được thực hiện theo các bước cụ thể như sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và nộp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết
Người yêu cầu đổi họ chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định và nộp hồ sơ đến UBND cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh trước đây hoặc UBND cấp xã nơi cư trú.
Bước 2. Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ
- Trường hợp đầy đủ hồ sơ, cơ quan tiếp nhận hồ sơ tiếp nhận và cấp Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả.
- Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ thì cấp phiếu yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ và hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ theo quy định.
Bước 3. Giải quyết
- Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ đầy đủ theo quy định, nếu việc thay đổi là có căn cứ, phù hợp với quy định pháp luật thì UBND cấp xã thực hiện cấp trích lục cho người yêu cầu.
- Trường hợp thay đổi, cải chính hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn thì công chức tư pháp – hộ tịch ghi nội dung thay đổi, cải chính hộ tịch vào Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn.
- Trường hợp cần xác minh, thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.
- Trường hợp đổi họ không phải tại nơi đã đăng ký khai sinh trước đây thì UBND cấp xã thông báo bằng văn bản kèm bản sao trích lục đến UBND cấp xã nơi đăng ký khai sinh trước đây để ghi vào Sổ hộ tịch.
Lệ phí đổi họ cho người trên 18 tuổi
Theo khoản 3 Điều 3 Thông tư số 85/2019/TT-BTC, lệ phí đổi họ là một trong những khoản lệ phí thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Do đó, mức thu lệ phí đổi họ cụ thể phụ thuộc vào quy định của từng tỉnh.
- Ví dụ: Theo Nghị quyết số 60/2020/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội ban hành, mức thu lệ phí đổi họ cho người trên 18 tuổi trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay là 25.000 đồng.
Câu hỏi thường gặp
Đổi họ xong có phải làm lại các giấy tờ không
Việc đổi họ không làm thay đổi hay làm mất giá trị hiệu lực của các giấy tờ đã được cấp trước đó như: Căn cước công dân, Hộ chiếu, Bằng lái xe, Bằng tốt nghiệp, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (Sổ đỏ, Sổ hồng),…
Tuy nhiên, để thuận tiện trong đời sống hằng ngày, tránh những rắc rối phát sinh khi thực hiện các giao dịch hoặc thủ tục hành chính trong tương lại, người đã đổi họ nên chủ động cải chính, điều chỉnh lại thông tin trên các giấy tờ liên quan.
Đổi họ có cần cha mẹ đồng ý không
Theo quy định pháp luật hiện hành, người trên 18 tuổi khi thực hiện thủ tục đổi họ không cần sự đồng ý của cha mẹ.
Đối với trường hợp dưới 18 tuổi, việc đổi họ phải có sự đồng ý của cha mẹ và sự đồng ý này phải được thể hiện rõ trong Tờ khai, theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định số 123/2015.
