Nghĩa vụ cấp dưỡng là trách nhiệm pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của người được nuôi dưỡng. Do đó, việc hiểu rõ quy định về tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng từ Luật sư Đoàn sẽ giúp nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và hạn chế các hành vi vi phạm.
Mức phạt hành chính cụ thể cho trốn tránh cấp dưỡng
Bên cạnh trách nhiệm pháp lý về hình sự, hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng còn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật.
Từ ngày 15/12/2025, theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng (chăm sóc, nuôi dưỡng) con sau ly hôn có thể bị phạt hành chính từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Đây là mức phạt tăng đáng kể so với trước đó nhằm bảo vệ quyền lợi trẻ em, bên cạnh việc phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo bản án.
Điều kiện khởi tố hình sự tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng
Không phải mọi trường hợp trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng sau khi giải quyết tranh chấp về cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, đều bị xử lý hình sự mà phải đáp ứng những điều kiện nhất định theo quy định pháp luật.
Khởi tố hình sự tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng (Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015) yêu cầu người phạm tội có khả năng thực tế nhưng cố tình không cấp dưỡng, dẫn đến người được cấp dưỡng rơi vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe, hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà vẫn tiếp tục vi phạm.
Cách buộc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng
Khi người có nghĩa vụ không tự nguyện thực hiện, pháp luật vẫn có những cơ chế để đảm bảo quyền lợi cho người được cấp dưỡng.
Để buộc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng (ví dụ: cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn), người được cấp dưỡng hoặc người đại diện hợp pháp cần yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cưỡng chế nếu có bản án/quyết định của Tòa án. Nếu chưa có, cần khởi kiện ra Tòa án nhân dân khu vực để yêu cầu giải quyết.
Khác biệt xử lý cấp dưỡng vợ chồng và con cái
Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ chồng và đối với con cái có những đặc điểm pháp lý và cách xử lý khác nhau. Vậy sự khác biệt trong xử lý cấp dưỡng giữa hai trường hợp này được quy định như thế nào?
Sự khác biệt cốt lõi giữa cấp dưỡng con cái và vợ chồng nằm ở tính bắt buộc pháp lý: cấp dưỡng con cái là nghĩa vụ pháp lý tuyệt đối khi ly hôn (nếu không trực tiếp nuôi), còn cấp dưỡng vợ chồng chỉ áp dụng khi một bên túng thiếu và có yêu cầu. Cấp dưỡng con cái kéo dài đến khi con trưởng thành (18 tuổi), trong khi cấp dưỡng vợ chồng thường chấm dứt khi bên nhận kết hôn mới hoặc có khả năng lao động.
Câu hỏi thường gặp
Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) quy định về Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng. Người có khả năng thực tế, nghĩa vụ pháp lý về cấp dưỡng mà cố tình trốn tránh, gây nguy hiểm cho tính mạng, sức khỏe người được cấp dưỡng (hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm) sẽ bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Từ chối con nuôi là việc chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi, làm dừng quyền và nghĩa vụ giữa các bên theo quy định pháp luật. Việc này chỉ được thực hiện trong một số trường hợp nhất định và nếu trái quy định, người vi phạm có thể bị xử phạt hoặc chịu trách nhiệm pháp lý.
