Không ít người lao động và doanh nghiệp cho rằng đối với các công việc mang tính thời vụ hoặc hợp đồng dưới 3 tháng thì không cần quan tâm đến nghĩa vụ tham gia bảo hiểm. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, sự phân định giữa trường hợp được miễn và trường hợp bắt buộc tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) đã có những điểm thay đổi đáng chú ý. Vì vậy, việc nắm rõ các điều kiện cụ thể là rất cần thiết để bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật và bảo vệ đầy đủ quyền lợi của người lao động. Cùng Luật sư Đoàn giới thiệu chi tiết dưới đây.
Quy định đóng BHXH cho hợp đồng ngắn hạn dưới 3 tháng là như thế nào?
Câu hỏi “Hợp đồng lao động dưới 3 tháng có phải tham gia BHXH hay không?” vẫn khiến nhiều doanh nghiệp và người lao động băn khoăn. Trên thực tế, kể từ khi Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 mở rộng phạm vi áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên, cách xác định trường hợp được miễn hay bắt buộc tham gia bảo hiểm đã có sự thay đổi đáng kể. Nội dung dưới đây sẽ giúp làm rõ trách nhiệm pháp lý trong từng trường hợp, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp quản lý nhân sự hiệu quả và bảo đảm quyền lợi an sinh cho người lao động.
Người ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng phải đóng BHXH khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
– Là công dân Việt Nam, làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng
– Là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam và được cấp một trong các giấy tờ cấp phép lao động, chứng chỉ hành nghề… do cơ quan có thẩm quyền Việt Nam cấp
– NLĐ làm việc tại cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, hợp tác xã….theo hợp đồng lao động
– Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến BHXH
Căn cứ theo các trường hợp trên mà NLĐ và đơn vị sử dụng lao động xác định xem NLĐ có thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc hay không?
Hợp đồng thời vụ dưới 3 tháng có phải đóng BHXH?
Trong lĩnh vực quản lý nhân sự, vấn đề “Hợp đồng thời vụ dưới 3 tháng có phải tham gia BHXH hay không?” thường khiến nhiều doanh nghiệp và người lao động băn khoăn. Trên thực tế, từ khi Luật Bảo hiểm xã hội mở rộng phạm vi áp dụng đối với người lao động có hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên, cách phân định giữa trường hợp được miễn và trường hợp bắt buộc tham gia bảo hiểm đã có nhiều thay đổi. Nội dung về hợp đồng lao động thời vụ dưới 3 tháng dưới đây sẽ giúp làm rõ quy định này, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật đồng thời quản lý chi phí nhân sự một cách hiệu quả.
Câu trả lời là có, tuy nhiên nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ phụ thuộc vào thời hạn hợp đồng và quốc tịch của người lao động. Dưới đây là quy định chuẩn hóa theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và các văn bản pháp luật có hiệu lực từ 01/7/2025.
Tỷ lệ đóng cho hợp đồng ngắn hạn (từ 1 đến dưới 3 tháng):
- Phải đóng: BHXH 25% (gồm 8% NLĐ đóng + 17% Doanh nghiệp đóng vào các quỹ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản) và Bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp (0,5% do Doanh nghiệp đóng).
- Không phải đóng: Bảo hiểm thất nghiệp (chỉ áp dụng cho hợp đồng từ 3 tháng trở lên).
- Lưu ý về BHYT: Theo quy định hiện hành, hợp đồng từ đủ 3 tháng mới bắt buộc đóng BHYT. Đối với hợp đồng từ 1 đến dưới 3 tháng, doanh nghiệp cần cập nhật theo Luật BHYT sửa đổi (nếu có hiệu lực cùng thời điểm) để thực hiện đúng nghĩa vụ.
Các trường hợp miễn đóng BHXH cho lao động ngắn hạn là gì?
Câu trả lời là: không hoàn toàn như vậy. Pháp luật hiện hành đã quy định khá rõ ràng về thời gian làm việc cũng như điều kiện của người lao động để xác định trường hợp phải tham gia bảo hiểm. Vì vậy, để tránh nhầm lẫn giữa việc thuộc diện được miễn và hành vi trốn đóng bảo hiểm, người lao động và doanh nghiệp cần hiểu rõ các trường hợp ngoại lệ được pháp luật cho phép. Nội dung dưới đây sẽ làm rõ những tình huống cụ thể mà lao động ngắn hạn có thể không phải tham gia BHXH.
Hồ sơ và thủ tục đóng BHXH cho người lao động hợp đồng ngắn hạn
Việc chuẩn bị đầy đủ và đúng quy định hồ sơ đăng ký Bảo hiểm xã hội (BHXH) cho lao động ngắn hạn là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hạn chế những vướng mắc khi cơ quan chức năng kiểm tra sau này. Từ khâu thu thập tờ khai tham gia BHXH đến việc lập danh sách báo tăng lao động, từng bước đều cần được thực hiện chính xác về biểu mẫu và thời hạn. Nội dung dưới đây sẽ trình bày cụ thể các bước cần thiết để hoàn thiện thủ tục, hỗ trợ bộ phận nhân sự xử lý nhanh gọn và tuân thủ đúng quy định hiện hành.
Hồ sơ đăng ký tham gia BHXH lần đầu đối với NLĐ
Theo quy định tại quyết định 595/QĐ-BHXH, khi đăng ký tham gia BHXH, NLĐ cần chuẩn bị đầy đủ các loại hồ sơ sau:
- Tờ khai tham gia BHXH, điều chỉnh thông tin BHXH (Theo mẫu TK1 – TS).
- Trường hợp NLĐ được hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế cao hơn thì cần bổ sung thêm các giấy tờ chứng minh để được hưởng quyền lợi.
- NLĐ làm việc ở nước ngoài thì cần có hợp đồng lao động có thời hạn ở nước ngoài hoặc HĐLĐ được gia hạn. Đồng thời, NLĐ cần nộp kèm văn bản gia hạn hợp đồng hoặc hợp đồng được ký mới tại quốc gia tiếp nhận lao động.
Thủ tục tham gia BHXH lần đầu gồm các bước sau:
- Bước 1: chuẩn bị các loại giấy tờ theo yêu cầu để có căn cứ điền thông tin vào các biểu mẫu.
- Bước 2: trong trường hợp đơn vị chưa có mã BHXH, đơn vị sẽ nộp tờ khai TK3-TS cho cơ quan bảo hiểm.
- Sau khi nộp 1 – 7 ngày làm việc, đơn vị sẽ nhận được mã đơn vị.
- Bước 3: Sau khi có mã đơn vị, doanh nghiệp thực hiện các thành phần biểu mẫu, hồ sơ theo quy định để báo tăng lao động tham gia BHXH lần đầu.
- Bước 4: Nộp đủ các hồ sơ cần thiết cho cơ quan BHXH.
- Bước 5: sau không quá 05 ngày làm việc kể từ thời điểm nộp đủ hồ sơ, cơ quan bảo hiểm xã tiến hành cấp số BHXH và thẻ BHYT cho đơn vị.
Doanh nghiệp sẽ tiến hành nộp hồ sơ tại cơ quan BHXH cấp quận/huyện nơi doanh nghiệp đặt trụ sở. Việc xác định cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ sẽ phụ thuộc vào giấy phép đăng ký kinh doanh.
Câu hỏi thường gặp
Chiếu theo quy định tại Khoản 1, Điều 2, Luật BHXH 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, một trong những đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
Người lao động là công dân Việt Nam, làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên;
Việc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được thực hiện theo tháng, không có quy định đóng bảo hiểm xã hội theo ngày. Đối với người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng bảo hiểm xã hội tháng đó. Trường hợp người lao động không làm việc và không hưởng lương dưới 14 ngày trong tháng thì thực hiện đóng bảo hiểm xã hội tháng đó.
Như vậy, căn cứ theo các quy định trên nếu Công ty bạn ký kết hợp đồng lao động với lao động thời vụ có thời hạn dưới 1 tháng thì không phải đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.
Theo khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 thì thu nhập từ tiền lương, tiền công là thu nhập chịu thuế TNCN.
Do đó, người lao động làm thời vụ thì thu nhập từ việc làm thời vụ này được xác định là khoản thu nhập chịu thuế TNCN.
Nhiều người lao động thời vụ thường băn khoăn liệu mình có bị thiệt thòi so với lao động làm việc ổn định khi nói đến các chế độ như ốm đau, thai sản hay trợ cấp thất nghiệp. Đây là câu hỏi phổ biến đối với lao động tự do hoặc những người làm việc trong thời gian ngắn. Để giúp bạn có thêm cơ sở khi trao đổi và ký kết hợp đồng, nội dung dưới đây sẽ làm rõ những điểm giống và khác nhau về quyền lợi bảo hiểm xã hội giữa hai nhóm lao động này, qua đó giúp bạn hiểu rõ hơn về các quyền lợi an sinh của mình.
