Cùng với quá trình hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số, pháp luật về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đã được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc nắm bắt những điểm mới của Luật Sở hữu trí tuệ được Luật sư Đoàn chia sẻ dưới đây, sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động bảo vệ quyền đối với tài sản trí tuệ, giảm thiểu rủi ro pháp lý và khai thác hiệu quả giá trị sáng tạo trong hoạt động kinh doanh.
Các điểm mới của Luật sở hữu trí tuệ mới nhất 2025
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng quá trình chuyển đổi số đã tạo ra nhiều thách thức mới trong việc bảo hộ quyền tác giả và quyền sở hữu công nghiệp. Để đáp ứng những thay đổi đó, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi mới nhất (có hiệu lực từ năm 2026) đã bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý. Bài viết dưới đây sẽ phân tích những nội dung nổi bật của luật mới, từ cơ chế bảo vệ tài sản trí tuệ trong môi trường số, các quy định liên quan đến AI, thúc đẩy khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ đến việc tăng cường trách nhiệm của các nền tảng trực tuyến, giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động thích ứng và bảo vệ hiệu quả thành quả sáng tạo của mình.
Khoản 2 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025, số 131/2025/QH15 đã bổ sung khoản 5 vào sau khoản 4 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 như sau
“5. Căn cứ vào quy định của Luật này, Chính phủ quy định việc phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ theo quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều này trong trường hợp đối tượng quyền sở hữu trí tuệ được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo.”.
Luật sửa đổi 2025 đã sửa đổi, bổ sung khoản 2 và khoản 3; bổ sung khoản 4 và khoản 5 vào sau khoản 3 Điều 7 Điều 7 toàn diện theo hướng:
“2. Việc khai thác, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không được xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác và phải tuân thủ quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.“
Luật sửa đổi cũng đã bổ sung Điều 8a – một điều hoàn toàn mới, lần đầu tiên quy định trực tiếp về quản lý và khai thác quyền SHTT như một loại tài sản.
“Điều 8a. Quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ
1. Chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ có trách nhiệm lập danh mục riêng để quản trị nội bộ trong trường hợp quyền sở hữu trí tuệ chưa đáp ứng điều kiện để ghi nhận giá trị tài sản trong sổ kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán.
2. Chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ được sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để thực hiện các hoạt động giao dịch dân sự, thương mại, đầu tư và các hoạt động khác theo quy định của pháp luật liên quan theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, quản lý, sử dụng tài sản cộng và quy định khác của pháp luật có liên quan.
3. Nhà nước khuyến khích khai thác quyền sở hữu trí tuệ, sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn hoặc thế chấp để vay vốn theo quy định của pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, tín dụng và quy định khác của pháp luật có liên quan. “
Các bước cụ thể để đăng ký sở hữu trí tuệ
Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, sáng chế hoặc quyền tác giả sẽ trở nên thuận lợi hơn khi bạn hiểu rõ các yêu cầu và trình tự thực hiện thủ tục đăng ký bản quyền nhãn hiệu theo quy định của pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước trong quy trình đăng ký sở hữu trí tuệ, từ khâu chuẩn bị hồ sơ đến nộp đơn và theo dõi kết quả, giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ một cách hiệu quả và đúng quy định.
Bước 1: Lựa chọn đối tượng đăng ký sở hữu trí tuệ
Với mỗi sản phẩm đăng ký sẽ có hình thức đăng ký khác nhau, về cơ bản sẽ có các hình thức đăng ký sau:
- Đăng ký nhãn hiệu (hay còn được gọi nhiều là đăng ký logo, thương hiệu)
- Đăng ký sáng chế, giải pháp hữu íchh
- Đăng ký kiểu dáng công nghiệp hay còn gọi là đăng ký kiểu dáng sản phẩm
- Đăng ký bản quyền tác giả (cho các tác phẩm như bài hát, phần mềm, kịch bản, game, truyện, tạo hình, bản vẽ, âm nhạc….vv) hoặc quyền liên quan (bản ghi âm, ghi hình, chương trình biểu diễn).
- Đăng ký quyền liên quan đến giống cây trồng.
Bước 2: Xác định cơ quan đăng ký sở hữu trí tuệ
Cơ quan đăng ký sẽ được xác định như sau:
- Đăng ký Sở hữu công nghiệp sẽ do Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam tiến hành thủ tục hành chính để nhận và cấp giấy chứng nhận đăng ký các đối tượng sở hữu công nghiệp cho cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước
- Đăng ký Bản Quyền tác giả, quyền liên quan sẽ do Cục bản quyền tác giả Việt Nam tiến hành thủ tục hành chính như trên
- Đăng ký Quyền liên quan đến giống cây trồng sẽ do Cục trồng trọt tiến hành thủ tục hành chính nêu trên
Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký đối tượng sở hữu trí tuệ
Hồ sơ đăng ký cũng sẽ phụ thuộc vào từng loại hình đăng ký, khách hàng có thể tham khảo hồ sơ đăng ký được công ty chúng tôi viết chi tiết trong website công ty (khách hàng vào mục tìm kiếm trên website và gõ từ khóa hồ sơ đăng ký…..để tham khảo)
Bước 4: Nộp hồ sơ và theo dõi hồ sơ đăng ký sở hữu trí tuệ
Sau khi đã chuẩn bị xong hồ sơ đăng ký, khách hàng sẽ nộp hồ sơ tại 1 trong các cơ quan nêu trên để được tiến hành thẩm định hồ sơ đăng ký, theo dõi hồ sơ cho đến khi nhận được kết quả cuối cùng của việc đăng ký độc quyền sở hữu trí tuệ sản phẩm.
Luật 2025 có thay đổi gì về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ số?
Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số đang trở thành một trong những nội dung được quan tâm nhất khi pháp luật sở hữu trí tuệ liên tục được hoàn thiện để đáp ứng sự phát triển của công nghệ. Những quy định mới không chỉ mở rộng cơ chế bảo vệ tài sản trí tuệ trên không gian mạng mà còn bổ sung nhiều nghĩa vụ đối với các chủ thể liên quan. Nội dung dưới đây sẽ phân tích những điểm thay đổi nổi bật của khung pháp lý hiện hành, giúp cá nhân, doanh nghiệp và các nhà sáng tạo chủ động bảo vệ quyền lợi, tuân thủ quy định và khai thác hiệu quả giá trị tài sản trí tuệ trong kỷ nguyên số.
Khoản 6 Điều 1 Luật sửa đổi đã bổ sung Điều 11b về chuyển đổi số hoạt động sở hữu trí tuệ, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc hiện đại hóa hệ thống SHTT quốc gia trong giai đoạn 2026-2035
Theo đó, Nhà nước thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện hoạt động sở hữu trí tuệ thông qua việc ưu tiên phát triển đồng bộ hạ tầng số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, các nền tảng số phục vụ nghiệp vụ sở hữu trí tuệ, bao gồm cả cơ sở dữ liệu về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và cơ sở dữ liệu về giá giao dịch quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm an toàn và thân thiện với người sử dụng.
Nhà nước đầu tư để tự động hóa quy trình nghiệp vụ ứng dụng công nghệ, trong đó có dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả, tính minh bạch của hoạt động sở hữu trí tuệ.
Câu hỏi thường gặp
Luật Sở hữu trí tuệ mới nhất hiện nay là Luật Sở hữu trí tuệ 2005. Tuy nhiên, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 cũng đã được sửa đổi, bổ sung qua các năm là 2009, 2019 và 2022.
Quyền tác giả và nhãn hiệu đều thuộc phạm vi bảo hộ của pháp luật sở hữu trí tuệ nhưng hướng đến những đối tượng hoàn toàn khác nhau. Quyền tác giả bảo vệ các tác phẩm do cá nhân, tổ chức trực tiếp sáng tạo như sách, phần mềm, tác phẩm mỹ thuật, âm nhạc hoặc các sản phẩm sáng tạo khác ngay từ thời điểm tác phẩm được hình thành dưới hình thức nhất định. Trong khi đó, nhãn hiệu được sử dụng để bảo hộ các dấu hiệu nhận biết như tên thương hiệu, logo, biểu tượng hoặc khẩu hiệu, nhằm phân biệt hàng hóa, dịch vụ của một chủ thể với các chủ thể khác trên thị trường.
Hành vi xâm phạm quyền SHTT gây thiệt hại (điểm a).
Sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, buôn bán hàng hóa giả mạo về SHTT (điểm b).
Hành vi Sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ tem, nhãn hoặc vật phẩm khác mang nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý giả mạo hoặc giao cho người khác thực hiện hành vi này (điểm c).
